Το επιχειρηματικό πόκερ πίσω από τις συμφωνίες για τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο και τα σχέδια των μεγάλων ομίλων


Σε μοχλό για μπίζνες δισεκατομμυρίων στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας υπό την αιγίδα των ΗΠΑ θέλει να μετατρέψει η ελληνική κυβέρνηση τις συμφωνίες για τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο και την προμήθεια της Ουκρανίας με υγροποιημένο φυσικό αέριο, γράφει το ieidiseis.gr.
Η ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας-Ουκρανίας, που σφραγίστηκε με την επίσκεψη Ζελένσκι στην Αθήνα, μπορεί να έρχεται σε μια περίοδο που ο πρόεδρος της Ουκρανίας αντιμετωπίζει σκάνδαλα, πολιτική κρίση και αμφισβήτηση, αλλά η επιδίωξη της ελληνικής κυβέρνησης είναι να  ανοίξει ο δρόμος σε ελληνικές εταιρείες για να διεκδικήσουν μερίδιο στην ανοικοδόμηση της χώρας, που εκτιμάται συνολικά ότι θα ξεπεράσει τα 500 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία. 
Οι μεγάλες ελληνικές εταιρείες στο χώρο της ενέργειας, των κατασκευών, της ναυτιλίας καθώς και άλλων κλάδων, αλλά και επιχειρήσεις μικρότερου βεληνεκούς δείχνουν ενδιαφέρον για το μεγάλο οικονομικό κεφάλαιο που θα ακολουθήσει το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, το οποίο αργά ή γρήγορα θα τεθεί στο τραπέζι, ανεξάρτητα από την πολιτική τύχη του Ζελένσκι. 
Διπλωματικοί παρατηρητές μάλιστα έλεγαν ότι, αντιθέτως, ίσως η κατάσταση να απεμπλακεί εάν υπάρξουν πολιτικές ανατροπές στην Ουκρανία.
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας (στέγαση, μεταφορές, ενέργεια, βιομηχανία) υπολογίζεται σε 524 δισ. δολάρια μέχρι το 2035. Μόνο ο τομέας της ενέργειας απαιτεί 68 δισ. δολάρια, ενώ οι μεταφορές 78 δισ.. Από την άλλη πλευρά στον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, που υποδέχεται αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) στην Ελλάδα και το διοχετεύει στην ανατολική Ευρώπη με τελικό προορισμό την Ουκρανία, οι συνολικές επενδύσεις σε υποδομές LNG, δίκτυα και πλοία υπερβαίνουν τα 2-3 δισ. ευρώ. 

Για την Αθήνα, η «ευλογία» των ΗΠΑ στις ενεργειακές συμφωνίες δημιουργεί προσδοκίες ότι μπορεί η κυβέρνηση να εκμεταλλευτεί το momentum για να ανοίξουν δίαυλοι επικοινωνίας και να «αποδείξει» ότι δεν υπάρχει χάντικαπ του Μητσοτάκη σε σχέση με τον Τραμπ λόγω της υποστήριξης στον Μπάιντεν προεκλογικά, αλλά και να έχει στα χέρια της μια πίττα επιχειρηματικών συμφωνιών για να διαχειριστεί στο εσωτερικό με το ελληνικό επιχειρείν. 
Η καρδιά της συμφωνίας είναι η προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ουκρανία μέσω ελληνικών υποδομών. Η νεοσύστατη κοινοπραξία ATLANTIC – SEE LNG TRADE, στην οποία ο Όμιλος AKTOR (μέσω της Aktor Energy) κατέχει 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας το υπόλοιπο 40%, υπέγραψε 20ετή συμφωνία με την αμερικανική Venture Global για προμήθεια μισού έως 1,5 εκατ. τόνων LNG ετησίως από το 2030. 
Η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει συμφωνίες πώλησης με την ουκρανική κρατική Naftogaz (έως 0,7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως) και  αγοραστές από τη Ρουμανία (έως 1,4 δισ. κυβικά μέτρα). 
Το πρώτο deal ολοκληρώθηκε με την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ ΔΕΠΑ Εμπορίας και Naftogaz για προμήθεια αμερικανικού LNG από τον Δεκέμβριο 2025 έως τον Μάρτιο 2026, αξίας περίπου 2 δισ. ευρώ, που θα καλύψει τις χειμερινές ανάγκες της Ουκρανίας. Το LNG θα διακινείται μέσω του πλωτού τερματικού της Αλεξανδρούπολης και του δικτύου του Κάθετου Διαδρόμου που συνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Η ATLANTIC – SEE LNG TRADE σχεδιάζει να αποκτήσει δικό της στόλο τεσσάρων πλοίων μεταφοράς LNG νέας γενιάς, με κόστος περίπου 250 εκατ. δολάρια το καθένα – συνολική επένδυση 1 δισ. δολαρίων. Μέτοχοι της AKTOR είναι οι εφοπλιστές Δημήτρης Μπάκος και Γιάννης Καϊμενάκης, καθώς και ο επιχειρηματίας Αλέξανδρος Εξάρχου (συνολικά 39,17% του μετοχικού κεφαλαίου). Στη ΔΕΠΑ Εμπορίας μετέχει το ΤΑΙΠΕΔ με 65% και η HELLENiQ Energy (πρώην ΕΛΠΕ) με 35%.
Η ναυτιλία στο παιχνίδι του LNG
Το ελληνικό ναυτιλιακό κεφάλαιο κινείται ήδη δυναμικά στις μεταφορές LNG παγκοσμίως. Η GasLog, ελληνικών συμφερόντων διαχειριστής πλοίων LNG εισηγμένος στη Νέα Υόρκη, ηγήθηκε της μετατροπής του πλοίου GasLog Chelsea στο FSRU Alexandroupolis και συμμετέχει ως μέτοχος στη Gastrade, η εταιρεία του πλωτού τερματικού αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) Αλεξανδρούπολης. Η GasLog ελέγχεται από την οικογένεια Livanos (μέσω BW Group). 
Η Maran Gas Maritime (Όμιλος Αγγελικούση) και η Dynagas (οικογένεια Προκοπίου) είναι επίσης μεγάλοι παίκτες στη διεθνή αγορά μεταφορών LNG, με σύγχρονους στόλους που εξυπηρετούν μακροχρόνια συμβόλαια. Οι δύο Έλληνες εφοπλιστές Μπάκος και Καϊμενάκης, μέτοχοι της AKTOR, διαθέτουν εμπειρία στη ναυτιλία και αναμένεται να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στην υλοποίηση του σχεδίου για τον ιδιόκτητο στόλο LNG της ATLANTIC. Με την επέκταση των ροών προς Ουκρανία και Ρουμανία, η ελληνική ναυτιλία θα συμμετέχει είτε μέσω των νέων πλοίων της ATLANTIC είτε μέσω ναυλώσεων από υφιστάμενους στόλους.
Ο Κάθετος Διάδρομος: Το νέο ενεργειακό δίκτυο
H μονάδα FSRU Αλεξανδρούπολης, αποτελεί τον νότιο κόμβο του Κάθετου Διαδρόμου, με χωρητικότητα αεριοποίησης 5,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως (με δυνατότητα επέκτασης σε 8 δισ.). Στη Gastrade, που διαχειρίζεται το έργο, συμμετέχουν η Ελμίνα Κοπελούζου (Όμιλος Κοπελούζου), η GasLog (οικογένεια Livanos/BW Group), η ΔΕΠΑ Εμπορίας (ΤΑΙΠΕΔ 65%, HELLENiQ Energy 35%), η βουλγαρική κρατική Bulgartransgaz και η ΔΕΣΦΑ. Ο Κάθετος Διάδρομος προβλέπει τρεις εναλλακτικές διαδρομές προμήθειας από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, με τους διαχειριστές δικτύων (TSOs) να έχουν συμφωνήσει σε εκπτώσεις 25-50% στα τέλη διασύνδεσης.
Οι ελληνικές εταιρείες που έχουν ήδη θέσει βάσεις στη Ρουμανία θεωρούνται ότι διαθέτουν συγκριτικό πλεονέκτημα αξιοποιώντας την παρουσία τους στη γειτονική χώρα ως "προθάλαμο" για την Ουκρανία.
  • GEK TERNA: Πέρα από τα σιδηροδρομικά έργα στη Ρουμανία αξίας 1 δισ. ευρώ, ο όμιλος συμφερόντων της οικογένειας Περιστέρη υπέγραψε συμφωνία με την ουκρανική κρατική Ukrhydroenergo για έργα ενέργειας, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός κατά την επίσκεψη Ζελένσκι. 
  • Metlen Energy & Metals: Ο όμιλος του Ευάγγελου Μυτιληναίου, έχει επενδύσεις άνω των 100 εκατ. δολαρίων σε φωτοβολταϊκά και αποθήκευση ενέργειας στη Ρουμανία, με χαρτοφυλάκιο 1.570 MW. 
  • HELLENiQ Energy: Επέκταση σε ΑΠΕ Ρουμανίας-Βουλγαρίας με έργα άνω των 400 MW και BESS (Battery Energy Storage Systems). Μέτοχι είναι η Paneuropean Oil, συμφερόντων Λάτση), το Ελληνικό Δημόσιο 8,39% και θεσμικοί επενδυτές.
  • PPC (ΔΕΗ): Η εταιρεία, με βασικό μέτοχο το ελληνικό Δημόσιο εχει συνεργασία με ουκρανική DTEK (του ολιγάρχη Rinat Akhmetov) για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. 
  • Motor Oil: Ο όμιλος της οικογένειας Βαρδιονιγάννη διαθέτει φωτοβολταϊκά 86 MW στη Ρουμανία μέσω της θυγατρικής MORE.
  • AVAX: Μεγάλος κατασκευαστικός όμιλος, με βασικούς μετόχους τις οικογένειες Μιτζάλη - Ιωάννου, συμμετείχε σε ελληνική επιχειρηματική αποστολή στο Κίεβο το περασμένο καλοκαίρι για να διερευνήσει τις ευκαιρίες ανοικοδόμησης.