Η Poste Italiane, ο πλειοψηφικά κρατικός ιταλικός ταχυδρομικός όμιλος, ανακοίνωσε δημόσια προσφορά εξαγοράς και ανταλλαγής (OPAS) ύψους 10,8 δισ. ευρώ για το 100% της Telecom Italia (TIM), με στόχο την πλήρη ανάληψη του πρώην τηλεπικοινωνιακού μονοπωλίου και τη διαγραφή του από το χρηματιστήριο. Η προσφορά είναι μικτή, συνδυάζει μετρητά και νέες μετοχές Poste και προβλέπει 0,167 ευρώ σε μετρητά και 0,0218 νέες μετοχές Poste για κάθε μετοχή TIM, αποτιμώντας τη μετοχή της τηλεπικοινωνιακής εταιρείας στα περίπου 0,635 ευρώ – premium περίπου 9% σε σχέση με την τιμή κλεισίματος της προηγούμενης συνεδρίασης. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Poste, ο ενοποιημένος όμιλος μετά την εξαγορά θα εμφανίζει ετήσια έσοδα περί τα 27 δισ. ευρώ, λειτουργικά κέρδη γύρω στα 5 δισ. ευρώ και περισσότερους από 150.000 εργαζόμενους, αναδεικνύοντάς τον σε έναν από τους μεγαλύτερους ολοκληρωμένους παρόχους υποδομών και υπηρεσιών στην ιταλική οικονομία. Στρατηγικός στόχος είναι η δημιουργία ενός καθετοποιημένου «πρωταθλητή» που θα συνδυάζει δίκτυα σταθερής και κινητής, cloud, data centers και ψηφιακές υπηρεσίες με το εκτεταμένο φυσικό δίκτυο καταστημάτων και χρηματοοικονομικών προϊόντων της Poste.

Η είδηση, ωστόσο, ξεπερνά τα στενά όρια μιας κλασικής εξαγοράς στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών. Για την κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι, η οποία ήδη από την ανάληψη της εξουσίας έχει ξεκαθαρίσει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες, τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και η ροή δεδομένων αποτελούν στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία, η κίνηση της Poste είναι το εργαλείο για να υλοποιηθεί στην πράξη η επαναφορά του τομέα υπό κρατικό έλεγχο. Την τελευταία τριετία η Ρώμη έχει παρέμβει επανειλημμένα στην αρχιτεκτονική της TIM – από τη στήριξη συμφωνιών για τον διαχωρισμό και την ενίσχυση του σταθερού δικτύου έως την κατοχύρωση «χρυσών εξουσιών» σε υποδομές όπως η θυγατρική Sparkle και τα υποθαλάσσια καλώδια – με συνεκτικό επιχείρημα ότι οι ψηφιακές αρτηρίες της χώρας δεν μπορούν να αφεθούν αποκλειστικά στις διαθέσεις της αγοράς ή ξένων επενδυτών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σταδιακή είσοδος της Poste στην TIM, αρχικά μέσω της ανταλλαγής του 9,8% από την CDP και στη συνέχεια με την εξαγορά πρόσθετων πακέτων από τη Vivendi που την ανέδειξαν σε μεγαλύτερο μέτοχο, μοιάζει εκ των υστέρων με προαναγγελία της σημερινής κίνησης: ένα σιωπηλό, βήμα-βήμα σχέδιο οικοδόμησης κρατικού πόλου στις τηλεπικοινωνίες. Η τωρινή OPAS δεν είναι, λοιπόν, απλώς η προσπάθεια δημιουργίας ενός ακόμη ιταλικού «εθνικού πρωταθλητή», αλλά κορύφωση μιας στρατηγικής τεχνο-εθνικισμού: η συγκέντρωση στα χέρια ενός κρατικο-ελεγχόμενου ομίλου των βασικών δικτύων φωνής, δεδομένων, cloud και κρίσιμων υποδομών που διασχίζουν τη Μεσόγειο και συνδέουν την Ιταλία με τον υπόλοιπο κόσμο.

Η κυβέρνηση Μελόνι επενδύει πολιτικά σε αυτό το αφήγημα εθνικής κυριαρχίας στην ψηφιακή εποχή, προβάλλοντας την ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία και την προστασία της απασχόλησης ως αντιστάθμισμα σε κάθε επιφυλακτικότητα για την επιστροφή του κράτους σε ρόλο «παίκτη» της αγοράς. Όμως η συγκέντρωση τόσο μεγάλου όγκου υποδομών και υπηρεσιών σε έναν κρατικό όμιλο εγείρει αναπόφευκτα ερωτήματα για τον ανταγωνισμό, την καινοτομία και την ευελιξία σε έναν κλάδο όπου η τεχνολογική αλλαγή τρέχει ταχύτερα από τους εκλογικούς κύκλους. Το αν η «εθνικοποίηση μέσω Poste» θα αποδειχθεί ασπίδα για τη ψηφιακή κυριαρχία της Ιταλίας ή, στην πράξη, φρένο σε επενδύσεις και ανταγωνισμό, θα κριθεί τα επόμενα χρόνια – όχι μόνο στις αγορές, αλλά και στις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αίθουσες όπου η ισορροπία ανάμεσα στην εθνική ασφάλεια και στην ενιαία αγορά παραμένει εξαιρετικά λεπτή.